Rzeki na powierzchni Ziemi - geografia

Rzeka to naturalny ciek wodny, płynący w wyraźnie ukształtowanym korycie, czasami zalewający całą lub część doliny rzecznej (wezbranie, powódź).

Rzeka bierze swój początek ze źródła lub jeziora, lodowca, obszaru podmokłego, ewentualnie z połączenia kilku potoków źródłowych.

Bieg rzeki dzieli się na:
- bieg górny, w którym spadek rzeki i prędkość wody są największe, a największe znaczenie wśród procesów fluwialnych ma erozja wgłębna i w mniejszym stopniu erozja boczna;
- bieg środkowy, w którym spadek rzeki się zmniejsza i dominują: transport rzeczny oraz erozja boczna sprzyjająca meandrowaniu rzeki;
- bieg dolny, w którym spadek rzeki i prędkość wody są najmniejsze, a największe znaczenie wśród procesów fluwialnych ma akumulacja rzeczna.
Bieg rzeki kończy się jej ujściem do innej rzeki, jeziora lub morza. Ujście rzeki do jeziora lub morza może mieć charakter delty lub estuarium.

Rzeka uchodząca do morza to rzeka główna. Rzeki, uchodzące do innych rzek lub do jezior to dopływy. Dopływy rzek dzielimy na lewostronne i prawostronne (patrząc w stronę ujścia). Rzeka główna wraz z jej dopływami tworzą system rzeczny. Obszar, wydzielony przez dział wodny, z którego wody spływają do rzek danego systemu rzecznego nosi nazwę dorzecza rzeki głównej systemu rzecznego. Obszar, z którego wszystkie wody powierzchniowe spływają do jednego morza lub oceanu (suma wszystkich dorzeczy, których rzeki główne uchodzą do danego morza lub oceanu) to zlewisko. Do zlewiska Oceanu Atlantyckiego łącznie z Morzem Arktycznym należy około 51% powierzchni lądów, do zlewiska Oceanu Indyjskiego – około 15% powierzchni lądów, do zlewiska Oceanu Spokojnego – około 11,5% powierzchni lądów. Obszary bezodpływowe to takie, z których wody powierzchniowe nie odpływają do oceanów (brak rzek lub rzeki kończą bieg w jeziorach położonych w wewnątrzkontynentalnych kotlinach – np. rzeka Logone uchodząca do Jez. Czad w Afryce). Zajmują one 21,5% powierzchni lądów.

Ued
Ued w Nahal Paran, Negev (Izrael); autor: Mark A. Wilson (Department of Geology,
The College of Wooster), źródło: wikipedia.org

 

Biorąc pod uwagę ciągłość zasilania rzeki dzielimy je na rzeki:
- stałe (prowadzące wodę cały rok),
- okresowe (prowadzące wodę w porze deszczowej) oraz
- epizodyczne (prowadzące wodę rzadko i nieregularnie), np. północnoafrykańskie i zachodnioazjatyckie uedy (wadi).

Autor: dr Krzysztof Jarzyna z Instytutu Geografii UJK w Kielcach

Polecamy również:

  • Najdłuższe rzeki świata

    Najdłuższe rzeki świata liczą od źródła do ujścia to:- Nil z Kagerą – 6 650 km,- Amazonka z Ukajali i Apurimac – 6 400 km. Więcej »

  • Ustroje rzeczne

    Ustrój (reżim) rzeczny to cykliczny przebieg zjawisk hydrologicznych w zlewni rzecznej w ciągu roku hydrologicznego, znajdujący swoje odbicie w ilości wody przepływającej (wyrażana w m3/sek.) przez profil poprzeczny rzeki. W cyklu tym wyróżniamy okresy wezbrań, kiedy rzeka zasilana jest w wodę z... Więcej »

Komentarze (0)
Wynik działania 3 + 2 =
Ostatnio komentowane
Ola jest fajną dziewczyną i lubi się bawić z dziećmi i jest w ogóle fajną kobietą....
• 2022-08-09 19:00:20
Rosja nadal jest państwem totalitarnym, a Polska sie nim staje.
• 2022-08-02 19:37:03
Ef. 6:12 [ 11 - 20]. 1Tes.2:13 ; 4: 8..... w tedy i dziś. Łuk.10: 16 .....
• 2022-08-01 16:36:20
To bardzo ciekawa historia godna uwagi każdego.
• 2022-07-12 15:12:25
@cotymowisz - dziękujemy za zwrócenie uwagi, wpis został poprawiony. Pozdrawiamy eszkol...
• 2022-07-07 11:03:54