Islam w Polsce

Pierwsi wyznawcy islamu dotarli na ziemie polskie już we wczesnym średniowieczu. Byli to kupcy i podróżnicy arabscy, co potwierdzają archeologiczne znaleziska monet wybijanych przez władców muzułmańskich. Sama historia islamu na ziemiach polskich zaczęła się jednak dopiero pod koniec XIV w., kiedy książę Witold (1350-1430) zezwolił Tatarom ze Złotej Ordy, pełniącym u niego służbę, na osiedlenie się na pograniczu litewsko-krzyżackim.

Obecność Tatarów na ziemiach polskich miała przez wieki charakter wojskowy. Tworzyli oni oddzielne chorągwie i walczyli w większości wojen, jakie toczyły Polska i Litwa (m.in. w II wojnie światowej). Słynęli przy tym męstwem i walecznością. W zamian pozwolono im trwać przy wierze przodków, wychowywać w niej dzieci, wznosić meczety (Bohoniki, Kruszyniany), zakładać cmentarze oraz odprawiać modlitwy. Dopiero jednak Konstytucja 3 Maja 1791 r. potwierdziła ich wolność wyznania, natomiast Konstytucja Królestwa Polskiego z 1815 r. dała muzułmanom pełnie praw politycznych.

To przede wszystkim wyznawcy islamu pochodzenia tatarskiego zasilają szeregi utworzonego w 1925 r. Muzułmańskiego Związku Religijnego w RP. Został on zarejestrowany w 1936 r. i działa do dziś. Jest najstarszą muzułmańską grupą wyznaniową w Polsce i reprezentuje odłam sunnicki. Zajmuje się nie tylko organizacją życia religijnego wyznawców islamu, ale też działalnością kulturalną i wydawniczą. Na czele Związku stoi Najwyższe Kolegium Muzułmańskie będące organem wykonawczym, natomiast organem ustawodawczym jest Wszechpolski Kongres Muzułmański. Zwierzchnikiem organizacji jest obecnie mufti Tomasz Miśkiewicz.

Muzułmański Związek Religijny w RP skupia ponad 1,1 tys. Członków (dane z 2011 r.). Posiada trzy meczety: w Bohonikach, Kruszynianach i Gdańsku (otwarty w 1990 r.). W kilku innych miastach znajdują się także jego centra islamskie oraz domy modlitwy. Główna siedziba Muzułmańskiego Związku Religijnego znajduje się natomiast w Białymstoku.

Do lat osiemdziesiątych XX wieku polskimi muzułmanami byli niemal wyłącznie Tatarzy. W drugiej połowie XX w. do Polski zaczęli napływać nowi przybysze z krajów muzułmańskich. Byli to głównie Arabowie podejmujący studia na polskich uczelniach, w mniejszym stopniu imigranci. Wielu z nich postanowiło pozostać w Polsce na stałe, tworząc nowe lokalne społeczności muzułmańskie. Owych muzułmanów napływowych, a także polskich konwertytów, skupia przede wszystkim Liga Muzułmańska, organizacja zarejestrowana w 2004 r.

Tak jak Muzułmański Związek Religijny w RP, Liga Muzułmańska reprezentuje odłam sunnicki. Obecnie posiada oddziały prawie we wszystkich województwach. Prowadzi także działalność oświatowo-wychowawczą. Według danych z 2011 r. do Ligii należy około 4 tysiące wyznawców islamu. Główna siedziba organizacji znajduje się w Warszawie. Wśród swoich podstawowych celów Ligia muzułmańska wymienia m.in. koordynację życia religijnego muzułmanów oraz reprezentowanie interesów wyznawców islamu na forum krajowym i międzynarodowym. Są one zatem zbieżne z celami Muzułmańskiego Związku Religijnego. Przy czym członkami Ligii Muzułmańskiej mogą być nie tylko polscy obywatele czy osoby posiadające kartę stałego pobytu, lecz także osoby z prawem pobytu czasowego. Aktualnie Liga Muzułmańska nie posiada żadnego meczetu.

Organizacją reprezentującą muzułmanów wyznających szyicką odmianę islamu jest Stowarzyszenie Jedności Muzułmańskiej. Powstało ono w 1937 r. Główna siedziba znajduje się w Warszawie. W 2011 r. skupiało 60 członków. Polscy szyici to zarówno przybysze z różnych krajów muzułmańskich jak i polscy konwertyci. Jako związek wyznaniowy Stowarzyszenie Jedności Muzułmańskiej zostało zarejestrowane w 1989 r. Prowadzi działalność wydawniczą; wydaje m.in. „Rocznik Muzułmański”. Stowarzyszenie aktywnie uczestniczy w licznych konferencjach i sesjach naukowych oraz spotkaniach ekumenicznych.

Muzułmanie w Polsce stanowią niewielką liczebnie mniejszość religijną. Współcześnie w naszym państwie mieszka (według różnych szacunków) od 15-25 tys. wyznawców islamu, co razem w odniesieniu do ogółu ludności kraju stanowi około 0,06–0,08 procent. Najliczniejsze grupy narodowe wśród muzułmanów to: Egipcjanie, Palestyńczycy i Turcy (wielu mieszka w Warszawie). W ostatnich latach można zaobserwować także spory napływ Czeczenów. Dzisiaj muzułmańscy przybysze to w większości uchodźcy polityczni oraz ludzie biznesu.

Co roku 26 stycznia obchodzony jest dzień Islamu w Kościele katolickim w Polsce. Główne uroczystości mają miejsce w Warszawie w jezuickim kościele św. Andrzeja Boboli. Oprócz przedstawicieli religijnych obu stron biorą w nich udział także dyplomaci z państw muzułmańskich. Spotkania te dzielą się na część oficjalną z przemówieniami oraz część modlitewną, w trakcie której czytane jest Pismo św. i recytowany Koran.  Od 1997 r. działa także Rada Wspólna Katolików i Muzułmanów, której członkami są ze strony muzułmańskiej Tatarzy.