Atrybuty świętych katolickich

Atrybut jest znakiem rozpoznawczym osoby świętej; czymś, co jej odróżnia jej przedstawienie spośród przedstawień innych świętych. Nawiązuje do jej życia, męczeństwa lub legend. Atrybutami mogą być np. przedmioty, zwierzęta, rośliny. Wiążą się ze szczególnym wydarzeniem w życiu świętego (np. palma wskazuje na męczeństwo), z jego cnotami (np. lilia to znak czystości) bądź wskazują na jego imię (baranek –  agnus – św. Agnieszka). Zatem poszczególne atrybuty należy odczytywać i interpretować w kontekście roli danej osoby, jej charakterystycznych cech, biografii. Jednakże atrybut charakteryzować może kilku różnych świętych.

Atrybutem uniwersalnym świętych jest nimb (aureola), który pozwala odróżnić świętego od innych ludzi.

Atrybuty apostołów

św. Andrzej – ukośny krzyż (X);

św. Bartłomiej – zdarta skóra, nóż;

św. Jakub Starszy – strój pielgrzyma, kapelusz z muszlą;

św. Jakub Młodszy – proporzec albo kij;

św. Jan – bez brody, kielich z wężem; przedstawiany w grupie ukrzyżowania;

św. Juda Tadeusz – maczuga, kamienie;

św. Mateusz – kątownik, topór, halabarda;

św. Paweł – miecz;

św. Piotr – jeden lub dwa klucze;

św. Filip – krzyż św. Antoniego (laska kątowa T);

św. Szymon – piła;

św. Tomasz – kątownik lub włócznia;

Atrybuty Ewangelistów

św. Mateusz – człowiek;

św. Marek – lew;

św. Łukasz – wół;

św. Jan – orzeł.

Atrybuty pozostałych świętych

św. Agata – obcięte piersi na tacy lub w szczypcach;

św. Agnieszka – z barankiem, dwie korony;

św. Anastazja – nożyce;

św. Antoni Padewski – habit franciszkański, księga na której siedzi dzieciątko Jezus, lilia;

św. Antoni Pustelnik – szaty mnicha, broda, krzyż T, świnia, często w scenie kuszenia;

św. Apolonia – szczypce z zębem;

św. Augustyn – strój biskupa, zagłębiony w lekturze lub pisaniu, anioł, który szepcze mu do ucha;

św. Barbara – wieża, kielich, miecz, palma męczeństwa;

św. Błażej – skrzyżowane świece;

św. Cecylia – instrumenty muzyczne, głównie organy;

św. Dionizy – ucięta głowa;

św. Dominik – habit dominikański (biały z czarnym płaszczem), gwiazda na  czole lub nad czołem, z psem;

św. Dorota – z koszyczkiem pełnym kwiatów bądź owoców, palma;

św. Eligiusz – młoteczek cyzelatorski;

św. Elżbieta –  w starczym wieku, głownie w scenie Nawiedzenia, często w Świętej Rodzinie z małym Janem Chrzcicielem;

św. Elżbieta z Turyngii – trzyma koronę, żebrak;

św. Eustachy – jeleń;

św. Feliks – pajęczyna, pająk;

św. Florian – oficer rzymski w zbroi gaszący pożar;

św. Franciszek – habit, tonsura, rozmawiający z ptakami, w scenie stygmatyzacji;

św. Gabriel archanioł – skrzydła, nimb, berło, lilia, gałązka palmy lub oliwki, w scenie zwiastowania;

św. Gertruda – płaszcz gronostajowy;

św. Grzegorz Wielki – papież z hostią, księga , gołąb, tiara z trzema koronami;

św. Hieronim – kapelusz kardynalski, księga, lew;

św. Idzi – łania;

św. Ignacy Loyola – czarny habit, monogram IHS, serce przebite cierniem;

św. Izydor – grabie;

św. Jadwiga Śląska – habit cysterek, mitra książęca, model opactwa w Trzebnicy w dłoniach;

św. Jan Chrzciciel – w skórze wielbłądziej, z barankiem, występuje na Sądzie Ostatecznym;

św. Jan Nepomucen – pięć gwiazd, strój księdza – komża, stuła, zawsze z krzyżem;

św. Jerzy – smok, na białym koniu, w zbroi;

św. Józef – rozkwitająca różdżka, narzędzia cieśli, w scenie św. Rodziny, przy Ucieczce do Betlejem;

św. Kajetan z Tieny – klęczy przed Dzieciątkiem;

św. Karol Boromeusz – strój kardynalski, orli nos,  czasem węzeł na szyi;

św. Katarzyna Aleksandryjska – koło, miecz, palma męczeństwa, korona, w scenie mistycznych zaślubin;

św. Katarzyna Sieneńska – dominikanka z koroną cierniową;

św. Klara – habit klarysek, pastorał, monstrancja, lilia, księga;

św. Krystyn – szewc;

św. Krzysztof – Dziecię Jezus na barkach;

św. Leonard – kajdany;

św. Łucja – oczy na talerzu, miecz, płomienie, szyja przeszyta mieczem;

św. Małgorzata – smok na łańcuchu, krzyż, korona;

św. Marcin – rycerz na koniu ofiarowujący połowę swego płaszcza żebrakowi;

św. Maria Magdalena – falkonik;

św. Maurycy – czarnoskóry rycerz;

św. Michał Archanioł – skrzydlaty, w scenie ze smokiem, waga, zbroja, miecz;

św. Mikołaj – strój biskupa, trzy złote kule, pastorał;

św. Norbert – różaniec, jabłko królewskie;

św. Otylia – palma i księga, oczy nabite na sztylet;

św. Roch – pies, rana na nodze, kij pielgrzymi;

św. Rita – zakonnica, krucyfiks, cierń, figa, pszczoły;

św. Salomea – mniszka z monstrancją;

św. Scholastyka – gołąb na księdze;

św. Sebastian – strzały, przywiązany do drzewa/słupa;

św. Stanisław – strój biskupa, wskrzeszony Piotrowin;

św. Szczepan – strój diakona, tonsura, kamienie, w scenie kamienowania;

św. Teresa z Avila – habit karmelicki, strzała miłości Bożej, gołąb;

św. Urszula – strzały;

św. Wawrzyniec – krata (ruszt), strój diakona;

św. Weronika – z chustą z obliczem Chrystusa;

św. Wincenty – strój diakona;

św. Wit – kogut, kocioł;

św. Wojciech – strój biskupa, wiosło, pastorał z krzyżem greckim (+).