Opinia mentora o nauczycielu początkującym – jak ją piszę i co w niej uwzględniam?

Jako mentor w szkole podstawowej w roku szkolnym 2024/2025 regularnie sporządzam opinie o nauczycielach początkujących, z którymi pracuję. Po nowelizacji Karty Nauczyciela z 2022 r. procedura ta wygląda nieco inaczej niż wcześniej, dlatego postanowiłem podzielić się własnym podejściem do tego zadania.

W dalszej części poradnika pokażę krok po kroku, jak wygląda to u mnie w szkole – czyli od momentu otrzymania prośby dyrektora, przez zbieranie materiałów, aż po podpisanie gotowego dokumentu.

Mam dla Ciebie jeszcze coś co bardzo ułatwi Ci sporządzenie Twojej własnej opinii o nauczycielu początkującym, są to gotowe do pobrania opinie mentora, pobierzesz je, klikając poniższe zdjęcie:

Kim jestem jako mentor i jak zostałam wyznaczona?

Pełnię funkcję mentora jako nauczyciel mianowany, bez funkcji kierowniczej, zgodnie z art. 9ca Karty Nauczyciela po zmianach z 2022 r. Zostałam formalnie wyznaczona przez dyrektora szkoły zarządzeniem z 1 września 2023 r. na rok szkolny 2023/2024 i kontynuuję tę rolę do dziś.

Pracuję w szkole podstawowej w średniej wielkości mieście powiatowym. W ciągu ostatnich dwóch lat miałem pod opieką trzech nauczycieli początkujących na różnych etapach edukacyjnych.

Kilka kluczowych informacji o mojej roli:

• Jestem nauczycielem mianowanym z 12-letnim stażem pracy

• Nie pełnię funkcji kierowniczej (wicedyrektor i kierownik świetlicy)

• Za pełnienie roli mentora otrzymuję dodatek funkcyjny (nie jest to dużo lae grosik do grosika;)

• Moje zadania obejmują wspieranie nauczyciela odbywającego przygotowanie do zawodu, obserwowanie zajęć prowadzonych przez niego oraz pomoc w dokumentacji (jeśli zachodzi taka potrzeba)

Obowiązek sporządzenia opinii – kiedy i na czyj wniosek

Piszę opinię na wyraźną - pisemną prośbę dyrektora szkoły, gdy ustala on ocenę pracy nauczyciela początkującego. Podstawę stanowi rozporządzenie MEiN z 25 sierpnia 2022 r. w sprawie oceny pracy nauczyciela. To dyrektor inicjuje cały proces, a ja odpowiadam na jego zawiadomienie.

Kluczowy jest termin 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Liczę go precyzyjnie: jeśli dyrektor wręcza mi pismo 10 maja 2025 r., mam czas do 24 maja 2025 r. na dostarczenie gotowej opinii.

Co warto wiedzieć o tym terminie:

• Brak opinii nie wstrzymuje dokonywaniu oceny pracy nauczyciela

• U nas dyrektor zwykle czeka na mój dokument, bo traktuje go jako kluczowe źródło informacji

• W przypadku opinii kończącej przygotowanie do zawodu (np. po 2 latach i 9 miesiącach) termin jest równie istotny

• Dokument trafia później do akt osobowych nauczyciela

W praktyce staram się sporządzić opinię w ciągu 10 dni, by zostawić sobie margines na ewentualne poprawki przed ostatecznym terminem oddania dokumentu.

Czas na "technikalia":

Podstawa prawna i zakres, który muszę objąć opinią

Podczas pisania opinii odnoszę się do kilku aktów prawnych:

• Rozporządzenie MEN z 6 września 2022 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli

• Rozporządzenie MEiN z 25 sierpnia 2022 r. w sprawie oceny pracy nauczycieli

• Ustawa Karta Nauczyciela (szczególnie art. 6a i art. 9ca)

• Nowelizacja rozporządzenia MEIN z października 2025 r. (poz. 1550)

Przykładowa opinia mentora o nauczycielu nie ma narzuconego przez prawo urzędowego wzoru. W mojej szkole korzystamy z własnego szablonu opracowanego w roku szkolnym 2023/2024 przez zespół ds. awansu zawodowego.

W opinii muszę odnieść się do zakresu wymagań dotyczących wiedzy, umiejętności i postaw nauczyciela początkującego. Zawsze uwzględniam następujące obszary:

• Planowanie i prowadzenie zajęć

• Relacje nauczyciela z uczniami

• Współpraca z rodzicami i rady rodziców

• Efektywnego realizowania obowiązków nauczyciela

• Doskonalenie zawodowe i umiejętności niezbędnych do pracy

• Współpraca z innymi nauczycielami

W praktyce posługuję się listą kryteriów zgodnych z rozporządzeniem, ale w opinii formułuję uwagi opisowo – więc dokument ma charakter opisowy, a nie listę suchych punktów.

Jak krok po kroku przygotowuję opinię o nauczycielu początkującym?

Mój schemat pracy przy sporządzenie opinii nie jest jakiś bardzo wyszukany, a wygląda następująco:

Etap 1: Zbieranie dokumentacji

Od początku roku szkolnego gromadzę przeróżne pomocne mi materiały:

• Notatki z obserwacji lekcji (np. z obserwacji przeprowadzonych między wrześniem 2024 a majem 2025 r.)

• Informacje z hospitacji dyrektora

• Własne zapiski z rozmów mentoringowych

• Konspekty i materiały dydaktyczne nauczyciela

Etap 2: Analiza postępów

Analizuję, jak nauczyciel realizuje indywidualny plan rozwoju i wymagania z rozporządzenia z 6 września 2022 r.:

• Praca z uczniem ze SPE (specjalnymi potrzebami edukacyjnymi)

• Wykorzystanie TIK (technologii informacyjno-komunikacyjnych)

• Współpraca zespołowa z innymi nauczycielami

• Organizowania zajęć zgodnie z podstawą programową

Etap 3: Tworzenie szkicu (tu zaczyna się prawdziwa harówka ;)

Piszę pierwszy szkic opinii, w którym uwzględniam:

• Mocne strony pracy nauczyciela

• Obszary wymagające wzmocnienia

• Przykłady z konkretnych lekcji (np. lekcja matematyki z 15 marca 2025 r.)

Etap 4: Korekta i finalizacja

Przed przekazaniem dokumentu dyrektorowi szkoły (pozdrawiam Panią Martynę!) czytam go krytycznie, usuwam zbyt emocjonalne sformułowania i doprecyzowuję przykłady. Sprawdzam też, czy nazwisko nauczyciela i wszystkie daty są poprawne (spaliłabym się ze wstydu, gdy się tam cos nie zgadzało...).

Struktura pisemnej opinii, którą przekazuję dyrektorowi

Moja opinia mentora o nauczycielu początkującym ma stały, czytelny układ. Oto najważniejsze według mnie elementy, które zawsze uwzględniam:

Metryczka

• Imię i nazwisko nauczyciela początkującego

• Przedmiot/etap edukacyjny

• Nazwa szkoły

• Okres obserwacji (np. 1.09.2023–31.05.2025)

• Data rozpoczęcia przygotowania do zawodu

• Data sporządzenia opinii

• Moje dane jako mentora (imię, nazwisko, stopień awansu zawodowego)

Część opisowa

Dzielę treść na następujące obszary:

TABELKA

Obszar	Co opisuję
Planowanie i organizacja procesu dydaktycznego	Przygotowanie konspektów, dobór metod, wykorzystanie czasu lekcji
Praca wychowawcza	Reagowanie na trudne zachowania, budowanie relacji z uczniami
Bezpieczeństwo uczniów	Przestrzeganie zasad funkcjonowania szkoły, BHP
Współpraca z rodzicami	Komunikacja, zebrania, kontakty indywidualne
Współpraca w gronie pedagogicznym	Udział w zespołach, dzielenie się doświadczeniem
Rozwój zawodowy	Szkolenia, kursy, samokształcenie

Podsumowanie i rekomendacja

W podsumowaniu formułuję jednoznaczną ocenę jakości dotychczasowej pracy nauczyciela. Piszę opisowo, ale z nawiązaniem do skali: ocena negatywna, dobra, bardzo dobra, wyróżniająca.

Na końcu zamieszczam datę, czytelny podpis oraz miejsce na potwierdzenie zapoznaniu nauczyciela z dokumentem (data i podpis nauczyciela początkującego).

No to nadszedł czas na prawdziwe "mięsko":

Jakie konkretne elementy oceniam w pracy nauczyciela początkującego

W każdej opinii odnoszę się do pracy początkującego nauczyciela w konkretnych i fundamentalnych obszarach:

Przygotowanie nauczyciela do zajęć

• Jakość konspektów i scenariuszy lekcji

• Dobór materiałów dydaktycznych

• Realizacja podstawy programowej (aktualnej od 2017 r. z późniejszymi zmianami)

Relacje nauczyciela z uczniami

• Sposób reagowania na trudne zachowania uczniów

• Budowanie wśród dzieci atmosfery bezpieczeństwa

• Wspieranie uczniów z opiniami i orzeczeniami (np. z poradni psychologiczno-pedagogicznej)

• Omawianie postępów z uczniami

Wykorzystanie narzędzi i procedur

• Dziennik elektroniczny

• Platformy edukacyjne

• Materiały multimedialne

• Gazetki szkolne i dekoracje

• Przestrzeganie procedur szkolnych (BHP, RODO, WSO)

Aktywność nauczyciela początkującego poza lekcjami

• Udział w szkoleniach i radach szkoleniowych

• Organizacja konkursów, wycieczek, projektów klasowych

• Spełnianie dodatkowych obowiązków nauczyciela

Jak wykorzystuję obserwacje lekcji i rozmowy z nauczycielem

Przed sporządzeniem opinii biorę udział w co najmniej jednej godzinie zajęć w roku szkolnym. W drugim roku przygotowania do zawodu obserwacja odbywa się w obecności dyrektora szkoły i innego obserwatora – często jest to doradcy metodycznego lub osoby wskazanej przez dyrektora.

Z każdej obserwacji sporządzam krótkie notatki:

• Jaki był cel zajęć i jego realizacja

• Przebieg lekcji (struktura i ramy czasowe)

• Aktywność uczniów i ich zaangażowanie

• Zastosowane przez nauczyciela początkującego metody nauczania

• Sposób oceniania i informacja zwrotna

Po każdej obserwacji prowadzę z nauczycielem niedługą rozmowę podsumowującą. Wspólnie omawiamy mocne strony lekcji i to, co można poprawić w jej prowadzeniu. To dość istotny element w procesie wdrażania nauczyciela do zawodu nauczyciela.

W opinii nie cytuję całej rozmowy, ale odwołuję się do najważniejszych ustaleń. Przykładowo: „Po obserwacji z 12 lutego 2026 r. nauczyciel wprowadził jasne kryteria sukcesu na tablicy, co zauważalnie poprawiło zaangażowanie uczniów.”

Znaczenie mojej opinii w procesie oceny pracy i dalszego zatrudnienia

Moja opinia mentora o nauczycielu jest jedną z ocen cząstkowych w procesie oceny pracy nauczyciela początkującego. Dyrektor zasięga również opinii rady rodziców i – w niektórych przypadkach – doradcy metodycznego. Jednak opinia mentora ma szczególną wagę, bo opiera się na systematycznej, wielomiesięcznej obserwacji.

Dyrektor, wydając opisową ocenę pracy (wyróżniająca, bardzo dobra, dobra, negatywna), sięga do mojej opinii jako kluczowego źródła wiedzy o codziennej pracy nauczyciela.

Konsekwencje oceny pracy są konkretne:

• Pozytywna ocena (co najmniej dobra) po minimum 2 latach zatrudnienia umożliwia zawarcie z nauczycielem umowy o pracę na czas nieokreślony

• Ocena bardzo dobra lub wyróżniająca skraca ścieżkę do uzyskania stopień nauczyciela mianowanego

• Ocena negatywna skutkuje koniecznością odbycia dodatkowego przygotowania do zawodu

W przypadku oceny negatywnej opisuję w opinii także wcześniejsze działania naprawcze, które wspólnie podejmowaliśmy: dodatkowe szkolenia, konsultacje, zmiany w planowaniu lekcji.

Warto pamiętać, że komisję egzaminacyjną na stopień nauczyciela mianowanego interesuje dokumentacja z całego okresu przygotowania – w tym właśnie opinie mentora.

Moje praktyczne wskazówki dla innych mentorów

Na zakończenie dzielę się kilkoma radami, które ułatwiają mi pisanie opinii:

Prowadź bieżącą dokumentację Od września do czerwca prowadzę dziennik mentoringowy. Notuję daty spotkań, tematy rozmów, ustalenia. Dzięki temu w maju nie muszę odtwarzać wydarzeń sprzed kilku miesięcy.

Podawaj konkretne przykłady W opinii zawsze zamieszczam 2–3 konkretne przykłady z praktyki nauczyciela:

• Daty zajęć

• Rodzaj projektu czy aktywności

• Reakcja na trudną sytuację wychowawczą

To uwiarygadnia dokument i pokazuje, że opinia opiera się na faktach.

Zachowaj równowagę Staram się docenić mocne strony pracy, ale też wskazać obszary do rozwoju. Formułuję je jako cele na kolejne miesiące, a nie wyłącznie krytykę. Nauczyciel powinien wiedzieć, co robi dobrze i nad czym jeszcze pracować.

Zadbaj o język Przed ostatecznym podpisaniem sprawdzam, czy:

• Język jest zrozumiały dla dyrektora i samego nauczyciela

• Unikam żargonu lub wyjaśniam skróty (SPE, TIK, WSO)

• Nie ma zbyt emocjonalnych sformułowań

• Wszystkie fakty są poprawne (daty, nazwisko nauczyciela, nazwa przedmiotu)

Pamiętaj o formalności Zawsze zostawiam miejsce na potwierdzenie zapoznania się nauczyciela z dokumentem. Po zapoznaniu nauczyciela z opinią odnotowuję datę i proszę o podpis – to element dokumentacją całego procesu.

Pisanie opinii mentora o nauczycielu początkującym to odpowiedzialność, ale też realna szansa na wpływ na rozwój młodego pedagoga. Systematyczna dokumentacja i jasne kryteria oceny sprawiają, że efektywnego realizowania tej roli można się nauczyć. Zachęcam do tworzenia własnych szablonów i dzielenia się doświadczeniem z innymi mentorami w szkole – wspólna refleksja zawsze przynosi korzyści.