IPET według nowego rozporządzenia – wzór krok po kroku dla nauczycieli

Tworzenie IPET-u co roku budzi wśród nauczycieli te same pytania: co dokładnie musi zawierać dokument, jak go napisać i czy istnieje gotowy wzór IPET do wykorzystania? W tym poradniku dzielę się praktyką – jako nauczyciel, który koordynuje zespoły IPET od lat, pokażę Ci strukturę zgodną z aktualnym rozporządzeniem i konkretne wskazówki, jak napisać IPET bez zbędnych ogólników.

  Zachęcam Cię też do pobrania gotowego wzoru IPET (według nowego rozporządzenia):  

Najważniejsze informacje w skrócie

• Nie wprowadzono nowego wzoru indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego – nie ma jednego uniwersalnego wzoru IPET-u narzuconego przez MEN.

• Rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 9 lipca 2020 r. precyzyjnie wskazuje, jakie elementy musi zawierać ten dokument.

• Indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny trzeba oprzeć na: orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, wielospecjalistycznej ocenie poziomu funkcjonowania ucznia (WOPFU) oraz informacjach od rodziców ucznia.

• Zakres dostosowania wymagań edukacyjnych ma wynikać z opisu funkcjonowania ucznia – nie kopiujemy ogólników.

• Poniżej znajdziesz praktyczny wypełniony wzór struktury IPET oraz wskazówki, jak go przygotować z przykładowymi wpisami.

Podstawa prawna IPET po nowym rozporządzeniu

Opisuję stan prawny na rok szkolny 2024/2025 z perspektywy nauczyciela, który co roku tworzy kilkanaście IPET-ów. Zasady dotyczące tworzenia IPET regulują przepisy z 9 sierpnia 2017 r., ogłoszone w tekście jednolitym jako rozporządzenie ministra edukacji narodowej z dnia 9 lipca 2020 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz.U. 2020 poz. 1309).

Rozporządzenie określa: kto musi mieć indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny, jakie elementy zawiera IPET, jak wygląda pomoc psychologiczno-pedagogicznej w ramach programu i jak często dokonujemy ewaluacji. Przepisy nie nakładają jednego urzędowego wzoru IPET – szkoły mogą tworzyć własne szablony, pod warunkiem że zawierają wszystkie wymagane elementy.

IPET jest obowiązkowy dla ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego – w przedszkolu, szkole podstawowej i ponadpodstawowej. Nie dotyczy uczniów, którzy mają jedynie opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Co to jest IPET i jak zmienił go kształt nowego rozporządzenia?

IPET to indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny dla uczniów – plan pracy szkoły z konkretnym uczniem, łączący wymiar edukacyjny, wychowania i terapeutyczny. To nie „pusty dokument do szuflady", ale narzędzie planowania pracy zespołu nauczycieli i specjalistów na cały rok.

Nowe rozporządzenie z 2020 r. doprecyzowało rolę wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia jako podstawy IPET, wyraźniej opisało zakres dostosowania wymagań edukacyjnych i podkreśliło konieczność współpracy nauczycieli i specjalistów oraz udział rodziców ucznia. IPET jest ważny na czas orzeczenia, nie dłużej niż etap edukacyjny, ale IPET jest dokumentem żywym, wymagającym regularnej ewaluacji – nie piszemy go „na raz".

Struktura IPET – praktyczny wzór zgodny z nowym rozporządzeniem

Poniższy wzór IPET możesz wykorzystać jako bazę do własnego dokumentu. IPET musi być dostosowany do indywidualnych potrzeb ucznia, więc traktuj to jako strukturę, nie gotowiec. IPET powinien zawierać dane ucznia i diagnozę potrzeb dziecka, cele wsparcia i metody pracy. Oto obowiązkowe części:

1. Dane ucznia – imię, nazwisko, data urodzenia, klasa, rok szkolny, nazwa szkoły.

2. Zespół IPET – lista nauczycieli i specjalistów, wychowawca/koordynator.

3. Informacje o orzeczeniu – numer, data, nazwa poradni psychologiczno-pedagogicznej, rozpoznanie, zalecenia.

4. WOPFU – jako załącznik nr 1 (IPET musi odnosić się do wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia).

5. Charakterystyka funkcjonowania ucznia – sfera poznawcza, emocjonalno-społeczna, komunikacja (w tym alternatywnych metod komunikacji, jeśli dotyczy), motoryka, samodzielność, mocne strony i uzdolnienia.

6. Cele ogólne – 2–4 mierzalne cele na rok/etap edukacyjny.

7. Cele szczegółowe i zadania – rozpisane na obszary edukacyjne, kompetencje społeczne, samoobsługę, naukę orientacji przestrzennej (jeśli dotyczy).

8. Zakres dostosowania wymagań edukacyjnych – konkretne modyfikacje form pracy, sprawdzania wiedzy, kryteriów oceniania, uwzględniające możliwości psychofizyczne ucznia i możliwości ucznia.

9. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna – rodzaje zajęć (zajęcia rewalidacyjne, korekcyjno-kompensacyjne, logopedyczne), wymiar godzin, osoba odpowiedzialna.

10. Zakres zintegrowanych działań nauczycieli i specjalistów – podział zadań, sposobów komunikowania się, przepływ informacji.

11. Zakres współpracy z rodzicami ucznia oraz instytucjami (poradnie psychologiczno-pedagogiczne, placówkami doskonalenia nauczycieli, organizacje działające na rzecz rodziny).

12. Ewaluacja – terminy spotkań zespołu, zasady aneksowania, w tym zakres zakresu doradztwa zawodowego, jeśli dotyczy.

Warto zachować kolejność zbliżoną do rozporządzenia – ułatwia to kontrole i komunikację z dyrektorem.

Jak napisać IPET krok po kroku – z perspektywy nauczyciela praktyka

Program IPET należy opracować na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. IPET musi być opracowany przez zespół nauczycieli i specjalistów – nie przez jedną osobę. Oto etapy:

1. Zebranie dokumentacji – orzeczenie, dotychczasowe WOPFU, opinie specjalistów, informacje od rodziców.

2. Przeprowadzenie WOPFU – zespół nauczycieli i specjalistów ocenia potrzeby rozwojowe i potrzeby ucznia w każdego ucznia sferach funkcjonowania.

3. Analiza wymagań edukacyjnych z podstawy programowej – zakres dostosowania wymagań edukacyjnych wynika z różnic między „typowym" wymaganiem a realnymi możliwościami ucznia.

4. Formułowanie celów – mierzalnych, sprawdzalnych przy ewaluacji. IPET powinien zawierać diagnozę potrzeb ucznia i cele wsparcia.

5. Zaplanowanie form pomocy psychologiczno-pedagogicznej – rodzaj zajęć, wymiar godzin, okres realizacji, uwzględniając specjalnymi potrzebami edukacyjnymi danego ucznia.

6. Podział zadań – kto prowadzi które zajęcia, w jakich może uczestniczyć uczeń, kto kontaktuje się z rodzicami.

7. Konsultacja z rodzicami ucznia – omówienie propozycji, zebranie obserwacji.

8. Zatwierdzenie przez dyrektora – IPET powinien być przygotowany do 30 września nowego etapu edukacyjnego lub w ciągu 30 dni od dostarczenia orzeczenia.

Najczęstsze błędy: kopiowanie zapisów z innych uczniów bez odniesienia do poziomu funkcjonowania ucznia, zbyt ogólne cele typu „poprawa zachowania", brak planu ewaluacji. Napisz pierwszą opinię o uczniu własnymi słowami – to zawsze lepsza baza niż gotowce z internetu.

Wielospecjalistyczna ocena poziomu funkcjonowania ucznia (WOPFU) jako fundament IPET

Wielospecjalistyczna ocena poziomu funkcjonowania ucznia to nie dodatkowy papier, ale baza do wszystkich decyzji w IPET. Powinna zawierać:

• Sferę poznawczą – uwaga, pamięć, tempo pracy, rozumienie poleceń.

• Komunikację – mowa czynna i bierna, alternatywnych metod komunikacji (AAC, piktogramy), sposoby komunikowania się z rówieśnikami.

• Funkcjonowanie emocjonalno-społeczne – relacje, regulacja emocji, zachowania trudne (np. u dzieci i młodzieży ze spektrum autyzmu czy z zespołem Aspergera).

• Samodzielność – samoobsługa, organizacja pracy.

• Mocne strony i zainteresowania – kluczowe przy planowaniu motywacji i form pracy.

• Bariery w uczeniu – wynikające z niepełnosprawności, niedostosowaniem społecznym lub zagrożeniem niedostosowaniem społecznym.

WOPFU przygotowuje zespół nauczycieli i specjalistów. Dokument aktualizuje się co najmniej raz w roku lub częściej, gdy poziom funkcjonowania ucznia się zmienia. W IPET odwołujemy się do wypełnionego wzoru WOPFU jako załącznika.

Zakres dostosowania wymagań edukacyjnych i organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej

Ta część IPET sprawia nauczycielom najwięcej kłopotów. IPET powinien zawierać informacje o dostosowaniach edukacyjnych – konkretnych, wynikających z diagnozy. Przykładowe obszary dostosowania:

Obszar	Przykład dostosowania
Czas pracy	Wydłużenie czasu sprawdzianu o 50%
Materiały	Powiększona czcionka, nagrania audio
Sprawdzanie wiedzy	Odpowiedzi ustne, testy wyboru
Ocenianie	Ocena wysiłku i postępu, nie tylko wyniku
Metody	Aktywizujące, oparte na mocnych stronach

Dokument musi określać cele wsparcia i metody pracy dostosowanie do potrzeb każdego ucznia. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna obejmuje zajęcia rewalidacyjne, korekcyjno-kompensacyjne, logopedyczne czy socjoterapeutyczne – zależnie od podstawie orzeczenia. Dla uczniów z kształceniem specjalnym warto uwzględnić także zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne. Dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem zakres pomocy powinien uwzględniać specyfikę niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym.

Współpraca nauczycieli, specjalistów i rodziców ucznia oraz ewaluacja IPET

IPET według nowego rozporządzenia to efekt pracy zespołu. Zakres współpracy z rodzicami i specjalistami musi być określony w dokumencie. Główne obszary:

• Zintegrowane działania – omawianie postępów, wspólne strategie w sprawie organizowania kształcenia, dzielenie się materiałami.

• Współpraca z rodzicami – regularne informowanie, konsultowanie form wsparcia w domu, zapraszanie na spotkania.

• Kontakt z poradnią – konsultacje dotyczące interpretacji orzeczenia, udział specjalistów w spotkaniach zespołu.

IPET podlega ewaluacji przynajmniej dwa razy w roku – to wymóg wynikający z rozporządzenia. Ewaluacja IPET analizuje efekty wdrożenia programu i wymaga udziału zespołu specjalistów. Rodzice ucznia mogą uczestniczyć w ewaluacji IPET. Zmiany w IPET wprowadzane są na podstawie wyników ewaluacji – jeśli dotychczasowe dostosowanie nie działa, zespół modyfikuje program. IPET powinien być aktualizowany co najmniej dwa razy w roku szkolnym, a rolą koordynatora jest dopilnowanie terminów i dokumentacji.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o IPET według nowego rozporządzenia

Czy istnieje jeden urzędowy wzór IPET obowiązujący wszystkie szkoły?

Nie – rozporządzenie opisuje, co musi zawierać indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny, ale nie narzuca jednego formularza. Każda szkoła może korzystać z własnego wzoru IPET lub materiałów od organu prowadzącego, o ile dokument zawiera wszystkie wymagane elementy. W praktyce wielu nauczycieli tworzy szablony w Wordzie i modyfikuje je co rok.

W jakim terminie trzeba opracować IPET dla ucznia z nowym orzeczeniem?

IPET opracowuje się w ciągu 30 dni od dostarczenia orzeczenia o potrzebie kształcenia do szkoły. Dla młodzieży kontynuującej edukację – najczęściej do 30 września. Warto umawiać spotkania zespołu z wyprzedzeniem, bo pisanie „na ostatnią chwilę" sprzyja kopiowaniu ogólników.

Czy rodzice muszą podpisać IPET, aby dokument był ważny?

Rozporządzenie nie uzależnia ważności IPET od podpisu rodziców – dokument zatwierdzany jest przez dyrektora. Rodzice mają jednak prawo znać treść, otrzymać kopię i zgłaszać uwagi. Poproszenie o podpis potwierdzający zapoznanie się to dobra praktyka, nie wymóg prawny.

Czy IPET trzeba pisać oddzielnie na każdy przedmiot?

Nie – tworzymy jeden IPET dla ucznia, w którym wyróżniamy podsekcje dla kluczowych obszarów. U młodszych dzieci planujemy cele „obszarami aktywności". Najważniejsze, by w dokumencie było widać, jakie dostosowanie i działania podejmuje każdy z nauczycieli.

Jak nowa podstawa programowa od września 2026 wpływa na IPET?

Nowa podstawa programowa dla uczniów z niepełnosprawnością obowiązuje od września 2026 r. Nie ma przepisu nakazującego automatyczne sporządzenie nowych IPET-ów, ale IPET powinien być dostosowany do nowej podstawy programowej obowiązującej od września 2026. Nowe przepisy wpłyną na IPET, w szczególności w kontekście diagnozy ucznia – warto już teraz zapoznać się ze zmianami w materiałach ORE i uwzględnić je przy najbliższej ewaluacji programu. Posiada orzeczenie uczeń – sprawdź, czy Twój aktualny IPET wymaga aktualizacji w świetle nowych wymagań.