Wirusy

Wirusy są to struktury pozbawione budowy komórkowej, które nie wykazują żadnych funkcji życiowych poza komórkami gospodarza. Z biologicznego punktu widzenia nie są więc organizmami. Wielkość wirusów waha się od kilkudziesięciu do kilkuset nanometrów (1nm = 10-6 mm).

Budowa wirusów

Wirion to pojedyncza kompletna postać wirusa występująca w środowisku pozakomórkowym. W skład wirionu wchodzi materiał genetyczny oraz otoczka białkowa (kapsyd).

Materiał genetyczny wirusa stanowi tylko jeden kwas nukleinowy – DNA lub RNA. W zależność od rodzaju kwasu nukleinowego wyróżnić możemy:

DNA wisusy – są to wirusy z genomem DNA np. wirus opryszczki, wirus brodawczaka;

RNA wirusy – są to wirusy z genomem RNA np. wirus grypy, wirus polio;

retrowirusy (RNA/DNA wirusy) – są rodzajem wirusów RNA, które w komórkach gospodarza przepisują RNA na DNA, np. wirus HIV

Różnorodność materiału genetycznego wirusów:

• jednoniciowy RNA – wirus polio

• dwuniciowy RNA 

• jednoniciowy DNA liniowy – parwowirus

• jednoniciowy DNA kolisty

• dwuniciowy DNA liniowy – wirus opryszczki

• dwuniciowy DNA kolisty – wirus brodawczaka

Kapsyd to zbudowana z kapsomerów białkowa otoczka osłaniająca materiał genetyczny wirusa i nadająca mu kształt. Niektóre wirusy (wirus HIV), które opuszczają komórki gospodarza na zasadzie pączkowania posiadają dodatkowo osłonkę białkowo-lipidową, która zawiera elementy błony komórkowej gospodarza oraz własne glikoproteiny.

Kształty wirionów:

1. pałeczkowate (spiralne) – mozaika tytoniu

Wirus mozaiki tytoniu
Wirus mozaiki tytoniu - widok z mikroskopu

 

2. wielościenne (bryłowe)
• bez osłonki
• z osłonką – wirus grypy, wirus polio

Wirus polio - widok z mikroskopu
Wirus polio - widok z mikroskopu

 

3. bryłowo-spiralne – bakteriofagi (wirusy bakterii)

Struktura bakteriofaga
Budowa bakteriofaga: protein - białko, head - główka,
collar - kołnierz, tail - ogonek, tail fibres - włókna ogonka /
Adenosine (28.05.2008)/commons.wikimedia.org