Podział chrześcijaństwa

Chrześcijaństwo narodziło się na początku naszej ery na Bliskim Wschodzie w łonie ówczesnego judaizmu. Obecnie jest największą religią na świecie. Według danych z 2010 r. wyznawcy chrześcijaństwa stanowią aż 34% całej populacji, czyli 2,2 mld ludzkości. Przeważają  w strukturze religijnej Europy, obu Ameryk i Australii, w Afryce stanowią ok. 33% ludności, natomiast w Azji – nieznaczną mniejszość.

Na przestrzeni wieków doszło do podziałów chrześcijaństwa na liczne nurty i grupy wyznaniowe, które różnią się strukturami organizacyjnymi, zwyczajami oraz doktryną. Klasycznie wyróżnia się trzy główne odłamy:

- katolicyzm, który dzieli się z kolei na Kościół rzymskokatolicki oraz Katolickie Kościoły Wschodnie; z katolicyzmu wyodrębniły się także w XIX w. Kościoły starokatolickie (w tym mariawityzm), które nie uznają władzy papieskiej. Ponadto można wyróżnić tradycjonalizm katolicki, którego zwolennicy odrzucają postanowienia Soboru Watykańskiego II (1962-1965) i nie utrzymują łączności z Rzymem (wyjątek stanowi Bractwo Piusa IX, które prowadzi dialog ze Stolicą Apostolską odnośnie swojego prawnego statusu);

- chrześcijaństwo wschodnie, do którego zaliczane jest prawosławie (w tym staroobrzędowcy) oraz Kościoły orientalne (Kościół  koptyjski, etiopski, erytrejski, jakobicki, malankarski, ormiański), a także Kościół Asyryjski;

- protestantyzm, który stanowi pokłosie XVI-wiecznej reformacji oraz późniejszych ruchów przebudzeniowych (tzw. II reformacji, która miała miejsce w XVII– XVIII w.). W jego ramach wyróżnia się m.in. luteranizm (Kościół Ewangelicko-Augsburski), kalwinizm (Kościół Reformowany), anglikanizm, prezbiterianizm, anabaptyzm (z którego obecnie wywodzą się hutteryci, mennonici oraz amisze), metodyzm, baptyzm, ruch zielonoświątkowy, Kościół Chrystusowy, Wolnych Chrześcijan, Kościół Nowoapostolski oraz Kościół Adwentystów Dnia Siódmego.

Obecnie anglikanizm często klasyfikowany jest jako osobny odłam, ponieważ pod względem doktryny teologicznej stanowi swoistą syntezę katolicko-protestancką; jest nazywany drogą środka (via media).

Ze względu na ową różnorodność trudno jest wyodrębnić elementy wspólne dla wszystkich Kościołów. Niemniej jeśli chodzi o doktrynę chrześcijańską, to pozostaje ona niezmienna w trzech punktach. Należą do nich: wiara w istnienie jednego Boga (monoteizm) w Trzech Osobach, czyli w Trójcy Świętej (Bóg Ojciec, Syn Boży, Duch Święty); wiara w Syna Bożego Jezusa Chrystusa jako odkupiciela ludzkości, obiecanego Mesjasza i Zbawiciela; uznanie Pisma Świętego (Starego i Nowego Testamentu) za źródło Objawienia. Większość wyznań przyjmuje również nicejsko-konstantynopolitański symbol wiary oraz uznaje dwa sakramenty: chrzest i Eucharystię (Wieczerzę Pańską). Wśród najważniejszych świąt chrześcijańskich wymienia się Wielkanoc (Paschę) oraz Boże Narodzenie.

Na świecie istnieje również wiele Kościołów, które same siebie uznają za chrześcijańskie, ale przez inne wyznania postrzegane są jako herezje bądź sekty. Należą do nich m.in. Mormoni (uznający Księgę Mormona za księgę objawioną przez Boga), Badacze Pisma Świętego (odrzucają dogmat o Trójcy Świętej) oraz Świadkowie Jehowy (nie uznają boskiej natury wszystkich Trzech Osób Trójcy Świętej).

Od połowy XIX w. istnieje w obrębie chrześcijaństwa ruch ekumeniczny, który propaguje porozumienie i współpracę pomiędzy Kościołami różnych wyznań chrześcijańskich oraz dąży do przywrócenia pierwotnej jedności (doktrynalnej, sakramentalnej i organizacyjnej) w ramach jednego, świętego, powszechnego i apostolskiego Kościoła.