Doktryna Kościoła katolickiego

Doktryna religijna (łac. doctrina – nauka) to zespół wierzeń, dogmatów, wskazań moralnych oraz zasad liturgicznych dotyczących danej religii. Jest teoretyczną podstawą przekonań religijnych wyznawcy. Jej treści dotyczą zarówno natury sacrum (w tym Boga), jak i świata oraz człowieka.

Doktryna składa się z dogmatów (gr. doga –  opinia, dekret). Dogmaty to prawdy uważane za objawione przez  Boga. W katolicyzmie ich formułowaniem zajmuje się nieomylny Urząd Nauczycielski Kościoła (zwany również Magisterium Kościoła), który stanowi kolegium biskupów z biskupem Rzymu (papieżem) na czele. Czyni to na podstawie Pisma Świętego oraz Tradycji. Działa autorytatywnie w imieniu Jezusa Chrystusa i jest kierowany przez Ducha Świętego, zatem zadaniem wiernych (całego ludu chrześcijańskiego) jest posłuszne przyjęcie ustaleń Urzędu; nie podlegają one społecznej dyskusji i są wiążące dla wszystkich wierzących. Dogmaty sprzyjają życiu duchowemu chrześcijanina, zgodnie ze słowami Katechizmu Kościoła Katolickiego: Dogmaty są światłem na drodze naszej wiary; oświecają ją i nadają jej pewność (KKK 89).

Dogmaty mogą być formułowane także przez samego papieża bądź sobór. Nie podlegają odwołaniu, ale mogą być poddawane ponownej interpretacji  (dostosowywane do konkretnego czasu i sytuacji) lub nieprzywoływane („zapomniane”).  Dopiero na podstawie sformułowanych dogmatów można orzekać, co jest ortodoksyjne (prawowierne), a co jest herezją, czyli co odbiega od oficjalnego stanowiska i poglądów Kościoła.

Za prawowierne głoszenie doktryny Kościoła katolickiego i szeroko pojętą obronę wiary katolickiej odpowiada z kolei Kongregacja Nauki Wiary. Jest to jedna z kongregacji Kurii Rzymskiej. Wcześniej była znana pod nazwą Święta Inkwizycja; Święte Oficjum. Kongregacja zajmuje się m.in. weryfikacją pism teologicznych pod kątem zgodności z przyjętą doktryną oraz publikuje dokumenty o charakterze doktrynalnym, dyscyplinarnym i dotyczące sakramentów. Dokumenty Kongregacji są aprobowane przez Ojca Świętego.

Wykładni doktryny Kościoła katolickiego należy szukać również w dokumentach papieskich, przede wszystkim w: encyklikach, adhortacjach apostolskich, konstytucjach apostolskich i listach.

Ważną dla wiernych pozycją, która również stanowi oficjalną wykładnię doktryny Kościoła i równocześnie jej syntezę, jest Katechizm Kościoła Katolickiego. Został on opublikowany w 1992 r. (w Polsce w 1994 r.) i zatwierdzony przez papieża Jana Pawła II. Katechizmu Kościoła Katolickiego nie należy mylić z Kompendium Katechizmu Kościoła Katolickiego, czyli jego wersją skróconą. Z kolei w 2011 r. ukazała się wersja Katechizmu skierowana przede wszystkim dla młodzieży, nazwana YOUCAT.