Na stronie używamy cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich wykorzystywanie. Szczegóły znajdziesz w Regulaminie.
ZAMKNIJ X

Racjonalizm - definicja, charakterystyka

Ostatnio komentowane
fajny
lol • 2016-09-26 16:12:03
Super, dzienki
alex • 2016-09-26 09:59:17
grazyna
gggg • 2016-09-25 18:02:36
Nice
Ududkzkz • 2016-09-24 19:09:07
fsfsd
dasda • 2016-09-24 15:28:00

Język polski

Autor:
Drukuj
Drukuj
Rozmiar
AAA

Racjonalizm - definicja, charakterystyka

Frans Hals, Portret Kartezjusza
Frans Hals, Portret Kartezjusza (XVIII w.)

Racjonalizm to kierunek filozoficzny i światopoglądowy. Charakteryzuje się rozumowym i logicznym podejściem do świata oraz poznania. Za twórcę tego nurtu uznaje się Kartezjusza, autora „Rozprawy o metodzie”. Duży wkład w rozwój racjonalizmu wnieśli też Spinoza i Leibniz.

Według racjonalistów, rozum jest najdoskonalszym (a według skrajnych – jedynym) narzędziem poznania. Pogląd taki stoi w opozycji do empiryzmu, który zakłada poznanie poprzez doświadczenie zmysłowe. Racjonalizm zakładał, że może istnieć poznanie bez doświadczenia. Sam rozum wystarczy, by zweryfikować prawdziwość danej tezy.

Skrajnym racjonalistą był Kartezjusz, jego słynna maksyma „Myślę, więc jestem” jest jego podstawowym aksjomatem, niezaprzeczalnym dowodem istnienia. Kartezjusz nawet w przypadku tak podstawowego założenia nie zgadzał się na weryfikację empiryczną. Jest on wyznawcą racjonalizmu filozoficznego. W praktyce jednak większość racjonalistów była jednocześnie zwolennikami empiryzmu, w różny sposób godząc te dwa podejścia. Tak rozumiany racjonalizm określany jest jako światopoglądowy.

Zupełnym przeciwieństwem racjonalizmu jest irracjonalizm, czyli postawa dopuszczająca poznanie za pomocą intuicji czy objawienia.

W życiu codziennym racjonalizm przejawiał się w uznaniu prymatu rozumu nad uczuciem, wrażeniem czy wiarą. Zwolennicy racjonalizmu odrzucali wszelkie dogmaty, jak choćby antropocentryczny punkt widzenia charakterystyczny dla poprzedniej epoki, negowali też znaczenie autorytetów, uznając jedynie dowody.

Polecamy również:

  • Ateizm - definicja, charakterystyka

    Ateizm to postawa odrzucająca istnienie Boga. Termin wywodzi się z języka greckiego i dosłownie oznaczał „bezbożny”. Już ok. V używano go w znaczeniu „negujący bogów”, a wraz z rozwojem oświeceniowej myśli filozoficznej stał się określeniem pewnej postawy światopoglądowej. Więcej »

  • Deizm - definicja, charakterystyka

    Deizm to pogląd uznający istnienie Boga, ale negujący jego ingerencję w ludzkie sprawy. Deiści pojmują Boga nieosobowo – ich zdaniem stworzył on świat, wszystkie byty materialne i rządzące nimi prawa, na tym jednak jego rola się kończy. Bóg nie interesuje się losami świata, nie wysłuchuje modlitw i nie... Więcej »

  • Empiryzm - definicja, charakterystyka

    Empeiría z greckiego oznacza „doświadczenie”. Od tego słowa wywodzi się nazwa doktryny  filozoficznej – empiryzmu. Empiryzm to pogląd uznający poznanie przez doświadczenie za podstawowy i jedyny bezpośredni sposób ujmowania rzeczywistości. Człowiek odbiera bodźce poprzez zmysły,... Więcej »

  • Libertynizm - definicja, charakterystyka

    Libertynizm to postawa światopoglądowa o charakterze obyczajowym, charakteryzująca się łamaniem powszechnie przyjętych zasad moralnych. Termin zaczerpnięto z języka łacińskiego, gdzie libertinus oznacza „wyzwolony”. Libertynizm miał stanowić wyzwolenie od narzuconych człowiekowi, niezgodnych z jego... Więcej »

  • Sensualizm - definicja, charakterystyka

    Sensualizm to pogląd filozoficzny bliski empiryzmowi. Głosił on, że wiedza jest wynikiem wrażeń zmysłowych. Człowiek postrzega świat za pomocą zmysłów, te wrażenia są z kolei przetwarzane przez umysł i w ten sposób rodzi się wiedza. Więcej »

1 + 3 =