Definicja i cechy
Powieść fantasy to odmiana literatury fantastycznej (występująca np. obok science-fiction, social-fictiion, political fiction), w której świat przedstawiony z jednej strony nosi znamiona realistyczne (ma konkretny, uszczegółowiony charakter), z drugiej natomiast znacząco różni się od rzeczywistości. Czasoprzestrzeń powieści fantasy w przeciwieństwie np. do naukowej wersji fantastyki zbliża się do rzeczywistości mitu i baśni, często korzysta z folklorystycznych obyczajów i wierzeń. Ważną płaszczyzną odniesienia dla literatury fantasy są kultury archaiczne – ich obyczajowość i mitologia, np. kultura celtycka. Fabuła obfitująca w niezwykłe wydarzenia i zwroty akcji najczęściej dotyczy uniwersalnych problemów walki dobra ze złem. Główna postać to często bohater mesjański, którego zadaniem jest uratowanie świata zagrożonego zagładą.
Przedstawiciele i przykłady dzieł
Najsłynniejszym przedstawicielem gatunku był John Ronald Tolkien (cykl „Władca pierścieni”, „Hobbit”). Niejednokrotnie powieść fantasy przyjmuje postać literatury popularnonaukowej, często dla dzieci i młodzieży. Można tu zaliczyć „Opowieści z Narnii” C. S. Lewisa, „Kroniki Diuny” Franka Herberta, „Pieśń ognia i lodu” George’a R. Martina, „Czarnoksiężnika z archipelagu” Ursuli K. Le Guin, W literaturze polskiej natomiast nurt fantasy reprezentuje proza Andrzeja Sapkowskiego („Saga o Wiedźminie”, trylogia husycka).