Na stronie używamy cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich wykorzystywanie. Szczegóły znajdziesz w Regulaminie.
ZAMKNIJ X

Plankt (lamentacja) - definicja i przykłady

Ostatnio komentowane
W tym artykule jest błąd merytoryczny. Otóż edykt mediolański, wydany przez cesarza K...
Nicodemus • 2016-12-10 22:33:06
głupie do rzeczy na drugi raz
felisityfornow • 2016-12-10 17:19:44
Spoko?
DOWNN • 2016-12-10 15:00:50
Jest ok
Uczeń2002 • 2016-12-10 13:39:29
za trudne do zrozumienia
ola, 12 lat • 2016-12-10 11:51:46
Autor:
Drukuj
Drukuj
Rozmiar
AAA

Plankt (lamentacja) - definicja i przykłady

Lamentacja to charakterystyczny dla średniowiecza utwór poetycki, którego zadaniem było wyrażenie żalu, bólu, rozpaczy. Te negatywne uczucia pochodziły zazwyczaj z bezradności i niemożności zmiany zaistniałej sytuacji.

Szczególnym rodzajem średniowiecznej lamentacji jest plankt – utwór łączący opłakiwanie z zachęcaniem odbiorców do współuczestnictwa w cierpieniu (zwroty te określane są łacińskim terminem apostropha de luctu).

Cechą charakterystyczną lamentacji (szczególnie tych powstających w późniejszych latach) był częsty podział tekstu pomiędzy kilka osób mówiących – taki zabieg zwiększał znaczenie wydarzenia, potęgował także samo cierpienie. Forma utworów tego typu mogła być różnorodna, najczęściej były one pisane w sposób staranny i regularny.

Średniowiecze było okresem, w którym lamenty dotyczyły przede wszystkim kwestii religijnych. Dopiero w późniejszych epokach, ale wciąż w okresie staropolskim, narodziły się utwory różnorodne tematycznie, noszące nawet cechy satyry, np. „Lament chłopski na pany” (utwór barokowy).

Najważniejszym przykładem polskiego planktu jest „Lament świętokrzyski” – utwór doskonale realizujący wyznaczniki gatunku. Maryja nawołuje, by zebrani ludzie „pożałowali jej”. W dodatku wciąż  uwypukla swoją bezsilność i fakt, iż nie może w żaden sposób pomóc Jezusowi.

Lamentacje w średniowieczu były zazwyczaj obecne w obrzędach pogrzebowych oraz w obchodach Wielkiego Tygodnia. Natomiast w późniejszych epokach ich zastosowanie stało się szersze. Największe uznanie zyskały one w baroku.

Polecamy również:

  • Apokryf - definicja i przykłady

    Słowo apokryf pochodzi od greckiego apokryphos, co oznacza „tajemny”, „ukryty”. Termin ten używany jest do określania tekstów religijnych, które nie zostały włączone przez Kościół do kanonu Pisma Świętego, gdyż nie były uważane za natchnione. Termin ten narodził się już... Więcej »

  • Chanson de geste - definicja, cechy, przykłady

    Chansons de geste, czyli z języka starofrancuskiego „pieśni o czynie” (w języku łacińskim utwory takie określano jako gesta), to gatunek literatury średniowiecznej, który narodził się na terenach dzisiejszej Francji. Dzieła tego typu opowiadały o wspaniałych dokonaniach historycznych oraz... Więcej »

  • Hagiografia - definicja i przykłady

    Termin hagiografia pochodzi z języka greckiego, w którym stanowił złożenie dwóch wyrazów: hagios - święty oraz graphein - pisać. Służy on do określania dzieł wpisujących się w jeden z najważniejszych nurtów literackiej twórczości średniowiecza, opisujący żywoty świętych. Początek... Więcej »

  • Kronika - definicja, cechy, przykłady

    Mianem kroniki zwykło określać się dzieło historyczne, które opisuje wydarzenia w porządku chronologicznym. Samo słowo „kronika” pochodzi od greckiego rzeczownika chronos – czas. Więcej »

  • Legenda - definicja, cechy, przykłady

    Legenda (z łaciny – „to, co powinno być przeczytane”) to gatunek epicki charakterystyczny dla średniowiecza. Dzieła reprezentujące ten nurt piśmiennictwa były zazwyczaj prozatorskimi lub poetyckimi opowieściami o wydarzeniach historycznych. Więcej »

Komentarze (0)
4 + 1 =