Na stronie używamy cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich wykorzystywanie. Szczegóły znajdziesz w Regulaminie.
ZAMKNIJ X

Bogurodzica - archaizmy w utworze

Ostatnio komentowane
Dddffcccc
Dddf • 2016-09-28 19:47:57
Super jasno,zwiezle i na temat :)
Olciagw • 2016-09-28 08:38:16
Dobre
nikolas • 2016-09-27 20:21:23
fajne 10/10 polecam stano mi , dzinekuje pani telec ssie pae
michas dyktator • 2016-09-27 18:46:30
może być
jrjtyjarujyok7wte4rytuji7ys • 2016-09-27 15:11:00

Język polski

Autor:
Drukuj
Drukuj
Rozmiar
AAA

Bogurodzica - archaizmy w utworze

Definicja słownikowa podaje, iż archaizm to „wyraz, forma wyrazu, konstrukcja składniowa, które wyszły z użycia”. Tekst „Bogurodzicy” – polskiej pieśni religijnej powstałej na przestrzeni XI-XIII wieków – zawiera wiele takich form, które dziś mogą wydawać się już niezrozumiałe. Część wyrazów z tego wiersza przestarzała była już nawet w XVI stuleciu!

Podział archaizmów i ich przykłady na podstawie „Bogurodzicy”

Archaizmy leksykalne – dawne wyrazy, które wyszły z użycia. Najliczniejsza grupa archaizmów wchodzących w skład „Bogurodzicy”.

- „dziela” – dla
- „Gospodzin” – Pan, Gospodarz
- „zbożny” – dostatni, pomyślny
- „przebyt” – bytowanie, przebywanie
- „bożyc” – Syn Boga
- „jegoż” – czego, o co
- „jąż” – którą

Archaizmy fonetyczne – związane z dawną wymową określonych słów (np. udźwięczniającą).

- „Krzciciela” – chrzciciela
- „sławiena” – wsławiona (forma ta do Polski przybyła najprawdopodobniej z Czech)
- „zwolena” – wybrana

Archaizmy słowotwórcze – związane z praktykowanym w dawniejszych czasach sposobem tworzenia wyrazów.                 

- „Bogurodzica” – Matka Boga (forma ta powstała przez stosowaną w średniowieczu formę: matka (komu?) Bogu),
- „Bożyc” – Syn Boga (jak księżyc = syn króla)
- Archaizmy składniowe – wiążące się z niepraktykowanym już sposobem łączenia wyrazów w zdaniach
- „Bogiem sławiena” – przez Boga sławiona lub sławiona ze względu na Boga (którego Syna narodziła)
- „twego dziela” – dla twego

Archaizmy fleksyjne – wyrazy odmieniane według dawnych wzorców, przez co zawierają archaiczne końcówki.

- „zyszczy” – pozyskaj
- „raczy” – racz
- „spuści” – ześlij

Polecamy również:

  • Bogurodzica - opracowanie (autorstwo i czas powstania)

    „Bogurodzica” to pieśń religijna, będąca arcydziełem polskiej literatury średniowiecznej  oraz pierwszym – zachowanym – polskim tekstem poetyckim. Więcej »

  • Znaczenie Bogurodzicy dla kultury polskiej

    „Bogurodzica” jest jednym z najważniejszych zabytków języka polskiego. Ta pieśń religijna powstała najprawdopodobniej między XI a XIII stuleciem. Jej najstarszy znany zapis, pochodzący z XV w. połączony jest z nutami, co oznacza,  że dzieło to przeznaczone było do śpiewania. Badacze... Więcej »

  • Motyw deesis w Bogurodzicy

    Słowo deesis oznacza z języka greckiego prośbę, modlitwę. Używa się go do nazwania motywu, który po raz pierwszy użyty został na wschodzie (ok. VI/VII stulecia) i wkrótce rozprzestrzenił się na całą średniowieczną Europę.     Więcej »

4 + 1 =