Ekonomia - to nauka zajmująca się zachowaniem podmiotów gospodarczych w dziedzinie wykorzystania ograniczonych środków, które mogą być w rozmaity sposób zastosowane w sferze produkcji, podziału, wymiany i konsumpcji.

Jednym z podstawowych pojęć ekonomii jest rzadkość. Już dzieci odkrywają pewnego dnia, że nie można mieć wszystkiego równocześnie. Wszyscy przez całe życie muszą dokonywać różnych wyborów. Każda firma musi także selekcjonować wydatki, ponieważ, nie może posiadać wszystkiego. Konieczność wyboru dotyczy również rządu; nie może on bowiem osiągnąć jednocześnie wszystkich celów gospodarczych. Żaden człowiek (ani też żadne społeczeństwo) nie może posiadać wszystkich rzeczy, które chciałby mieć, po prostu dlatego że nie wystarczyłoby wszystkiego dla wszystkich. Wynika to z ograniczoności (rzadkości) zasobów, to znaczy rzeczy potrzebnych do wytwarzania dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia tych pragnień. Kiedy wszystkie zasoby są w pełni wykorzystane, to nic więcej nie da się wyprodukować. Innymi słowy, jeśli zasoby danego kraju (siła robocza, fabryki, gospodarstwa rolne itd.) zostaną w pełni wykorzystane, jedynym sposobem, aby kraj ten mógł zwiększyć produkcję jakiegoś wyrobu będzie zmniejszenie produkcji czegoś innego. Dotyczy to każdego kraju, nawet tych bardzo bogatych.

Niemal wszystko jest rzadkie: żadna ilość dóbr nie jest w stanie całkowicie usatysfakcjonować społeczeństwa, bez względu na stopień zamożności każdy chce mieć więcej. Ekonomia nazywa ten stan nieograniczonością potrzeb ludzkich. Przedmiot zainteresowania ekonomii częściowo pokrywa się z zagadnieniami badanymi w ramach innych nauk społecznych, ale ekonomia zajmuje się głównie relacjami zachodzącymi między kupującym, a sprzedającym oraz analizą rynku.

Ekonomia jest jedyną nauką, która bada związki i współzależności zachodzące w całej gospodarce narodowej w celu ustalenia warunków racjonalnej alokacji środków i maksymalizowania korzyści podmiotów gospodarczych.

Ponieważ wszystkiego nie starczyłoby dla wszystkich, wszyscy - każdy człowiek, przedsiębiorstwo lub rząd - muszą dokonywać wyborów spośród tego, co chcieliby posiadać. Tak więc powinniśmy starać się postępować gospodarnie, aby uzyskać jak najwięcej z tego, czym dysponujemy. Pole wyboru ograniczone jest przez nasz dochód, majątek oraz możliwość pożyczania pieniędzy. Dochody osobiste, oszczędności oraz możliwości pożyczania ograniczają zarówno pojedynczych ludzi, jak i rodziny. Przedsiębiorstwa ograniczone są wielkością swoich zysków, oszczędnościami oraz zdolnościami zaciągania kredytu, a rządy - możliwościami nakładania podatków i uzyskiwania pożyczek.

Tradycyjnie ekonomię dzieli się na mikroekonomię (microeconomics), która zajmuje się zachowaniem indywidualnego konsumenta, przedsiębiorcy, handlowca, rolnika oraz makroekonomię (macroeconomics), która skupia swoją uwagę na badaniu takich wielkości jak całkowity dochód gospodarki, odsetek osób zatrudnionych, przepływ kapitału.

Pod pojęciem ekonomii pozytywnej rozumie się stwierdzenia będące naukowym i obiektywnym wyjaśnieniem funkcjonowania gospodarki (na przykład do ekonomii pozytywnej należy stwierdzenie "Dwukrotne zwiększenie opodatkowania wyrobów tytoniowych spowoduje spadek ich konsumpcji"), natomiast sądy ekonomiczne oparte na subiektywnym systemie wartościowania określane są mianem ekonomii normatywnej (przykładowo "Rząd polski powinien prowadzić politykę mającą na celu obniżenie poziomu konsumpcji wyrobów tytoniowych").

Czym zajmuje się ekonomia?

Nowoczesna ekonomia jako odrębna nauka powstała w XVIII wieku. Wtedy właśnie ekonomiści opracowali metody badania oraz sposoby wyjaśniania, jak ludzie, firmy oraz narody wykorzystują dostępne im zasoby. Wielkie firmy zatrudniają ekonomistów analizujących prowadzoną przez nie działalność gospodarczą. Każdy rząd również zatrudnia ekonomistów do badania problemów związanych z całą gospodarką oraz jej poszczególnymi działami.

Dzisiaj ekonomiści, uwzględniając oddziaływanie handlu zagranicznego i wzajemne powiązania gospodarcze na świecie, wyróżniają również dodatkowo, jako działy ekonomii, międzynarodowe stosunki gospodarcze (international economics) - zajmujące się uwzględnieniem wpływu międzynarodowej wymiany handlowej na gospodarkę państwa oraz gospodarkę światową (global economics) - dział ekonomii zajmujący się gospodarką całego świata jako jednego organizmu.

Modelem ekonomicznym nazywamy każde uproszczone twierdzenie, diagram lub wzór, którym posługujemy się, aby zrozumieć zdarzenia ekonomiczne.

W wielu wypadkach przy rozwiązywaniu problemów ekonomicznych trzeba wyjść poza model, szczególnie, gdy dotyczą one kwestii społecznych. Rozwiązanie takich problemów wymaga bowiem uwzględnienia opinii różnych środowisk, pewnych opcji politycznych oraz wartości etycznych.

Proces gospodarowania

Proces gospodarowania przebiega w czterech etapach:

1. Wytwarzanie (produkcja) odbywa się w przedsiębiorstwie. Celem jest wyprodukowanie dobra ekonomicznego. Mówi się, że ten etap jest najważniejszy.
2. Wymiana (handel) odbywa się na rynku. Składniki wymiany:
* towar
* usługa
* praca
* kapitał
3. Podział - w przeciwieństwie dom wytwarzania, wymiany i spożycia, najtrudniejsze do zanalizowania. Trzy główne miejsca lub rodzaje podziału:
* pierwotny - w przedsiębiorstwie, podział wytworzonego dobra ekonomicznego na:
o płacę należną pracownikom
o wartość dla pracodawcy
* wtórny - drugie miejsce podziału poprzez budżet do wspólnej kasy (podatki)
* ostateczny - dzieli wartość na spożycie w gospodarstwie domowym i na inwestycje w przedsiębiorstwie
4. Spożycie (konsumpcja) - odbywa się w gospodarstwie domowym. Jest to wykorzystanie wcześniej wytworzonego dobra ekonomicznego.