Literacka współczesność jest pojęciem względnym, bo zależnym od biograficznego usytuowania twórców i czytelników. Wybuch II wojny światowej- rok 1939 może być uznany za jedną z granic współczesności, ponieważ zapoczątkował doświadczenie historyczne o tak głębokim oddziaływaniu na kulturę, że po dziś to doświadczenie określa ważne dokonania Artystyczne twórców różnych pokoleń. Literaturę powojenną cechuje bogactwo i różnorodność dążeń artystycznych oraz idei niepodlegających żadnym schematom artystycznym. W kręgu zainteresowań literatury współczesnej oprócz wielu innych, znajdują się zagadnienia egzystencjalne, dotyczące bytu i sensu istnienia człowieka we współczesnym świecie. Egzystencjalizm to filozofia, która stwierdza, że człowiek sam tworzy sens swego życia a nie jest on dany mu z “góry”. Jest jednak skazany na samotność i ciężar wyboru. Współcześni literaci we swych dziełach podejmowali tematy dotyczące przeżyć i postaw pokolenia, które przeżyło wstrząs wywołany wojną czasu w którym zostały zburzone wielkie systemy wartości. Można w nich dostrzec prawdę o słabości człowieka zdeterminowanego otaczającego go nieludzką rzeczywistością. Druga wojna światowa była doświadczeniem szokujących dla wszystkich, którzy ją przeżyli, niekiedy nawet dla zbrodniarzy odpowiedzialnych za zniszczenie i spustoszenie, jakiego się dopuścili. Twórcy literatury zastanawiali się jak przekazać to doświadczenie obok ogólnego kryzysu wartości, dezyntegracji osobowości ludzkiej poczucia wyobcowania w okrutnym nieludzkim świecie. Do pisarzy współczesnych w których dziełach możemy dopatrzyć się wątku zagubienia człowieka we współczesnym świecie oraz siły i słabości zaliczamy: Tadeusza Borowskiego, Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Tadeusza Różewicza Zofię Nałkowska Gustawa Herlinga- Grudzińskiego.

Tadeusz Borowski pokazał obóz koncentracyjny od wewnątrz, jego organizację, obozową hierarchię i prawa jakie tam rządzą. Nie zdołał on podobnie jak inni powiedzieć całej prawdy o lagrach. Opowiadania Borowskiego często porównywane są z “Medalionami” Zofii Nałkowskiej. W obu utworach mamy do czynienia z dążeniem do maksymalnej obiektywizacji świata przedstawionego oraz z przekonaniem, że skutki faszyzmu przerażają ogromem spustoszeń moralnych i duchowych. Najbardziej niepojętny jest fakt, że człowiek się do tego przyzwyczaił, pozostał biernym wobec zbrodni, czyli “z człowiekiem można zrobić wszystko”. Borowski przedstawia obóz jako miejsce, gdzie można żyć a nawet “nieźle się urządzić” Niema tu jednak miejsca ani na litość ani na miłość, czy też poczucie moralności. Szansę przeżycia ma jedynie człowiek zlagrowany, “któremu technikę obozu, krematoria i szubienice, fałsz i zakłamanie i zdrada nie są już obce”, który przystosował się do praw rządzących obozowym życiem. Model człowieka przedstawionego przez Borowskiego jest więc obrazem naturalistycznym. Walkę o byt wygrywa silniejszy i sprytniejszy, przetrwa ten kto potrafi zapomnieć o konwencjonalnych zasadach moralnych, kto potrafi kraść i oszukiwać, pozostać obojętnym na cudzy głód i cierpienie i śmierć. Sens życia tych ludzi ogranicza się do biograficznego przetrwanie, nikt tu nie walczy o ideały, nikt nie poświęca się za innych. W takiej atmosferze narrator Tadek handluje cementem i bimbrem, których sprzedaje jego dziewczyna Maria, zawiera nielegalne transakcję z ukrywającymi się żydami. Podstawą funkcjonowania ludzi w obozie jest nadzieja ,która karze człowiekowi wieżyc, że nadejdzie inny świat, że wrócą dawne prawa człowieka. Nadzieja przetrwania powoduje, że matki wyrzekają się własnych dzieci żony sprzedają się za kawałek chleba. Ta złudna nadzieja spowodowała, że pewien Żyd, pracujący przy transporcie kierowanym do gazu spotkawszy swojego ojca powiedział mu aby się wykąpał w łaźni, chociaż wiedział że ta łaźnia to właśnie komora gazowa. Borowski w opowiadaniu “Ludzie którzy szli” przedstawia obozowe życie. Przytacza wiele przykładów przystosowania do okrutnych obozowych praw. Oto na rampę przyjeżdżają nowe transporty ludzi którzy kierowani są do gazu, a obok rozgrywa się mecz piłki nożnej.

“Inny Świat” Gustawa Herlinga – Grudzińskiego prezentuje obóz od środka z perspektywy tych, którzy musieli tam żyć. Żeby zaś żyć trzeba przyjąć obowiązujące w nim zasady. Pisarz występuje tu pod własnym nazwiskiem, jest narratorem. Narrator rejestruje fakty ale nie ogranicza się tylko do tego. Interpretuje je w kategoriach filozoficznych. Terror, głód, strach i praca ponad siły to codzienność obozu w Jarcewie. Więźniowie Muszą wykonać plan opracowany w Moskwie. Wielu więźniów było wcześniej torturowanych pr...